Çene Ucu Geriletme
Öne Çıkık Çene İçin Kalıcı Profil Dengelemesi
Çene Ucu Geriletme Nedir?
Çene ucu geriletme, öne çıkık ya da aşırı belirgin çene ucunun cerrahi olarak geri alınması veya inceltilmesidir. İmplant değil, hastanın kendi kemiği üzerinde çalışılır; teknik adı reduction genioplasti (küçültücü çene kemiği ameliyatı) ya da horizontal osteotomi'dir.
Öne çıkık çene ucu profil dengesini bozar, yüzü olduğundan daha sert ya da orantısız gösterebilir. Geriletme işlemi kemik yapıyı ideal projeksiyona taşır; kesi ağız içinden yapıldığı için dışarıda iz kalmaz ve sonuç kalıcıdır.
Kimler İçin Uygun?
Çene ucu geriletme; çene ucu burun ucundan ya da alt dudaktan belirgin biçimde öne çıkan, bu yüzden profili sert, agresif veya orantısız algılanan hastalar içindir. Çenenin dikey olarak gereğinden uzun görünmesi de aynı ameliyatla düzeltilir. Şart, diş kapanışının normal olması ve sorunun yalnızca çene ucunda bulunmasıdır. Yan profilinizde şu durumlardan biri varsa değerlendirme yapılabilir:
- Çene ucu burun ucundan ya da alt dudaktan belirgin öne çıkıyor
- Profil sert, agresif veya orantısız algılanıyor
- Çene gereğinden uzun görünüyor (dikey fazlalık)
- Diş kapanışı normal, sorun yalnızca çene ucunda
Alt dişler üst dişlerin önündeyse (Sınıf III maloklüzyon) ya da tüm alt çene öne çıkmışsa, sadece çene ucu geriletmesi yetmez; ortognatik cerrahi değerlendirmesi gerekir. Muayenede bu ayrım yapılır.
Cerrahi Teknikler
Geriletme miktarı ve yönüne göre üç temel yaklaşım uygulanır:
Kemik Törpüleme (Burring)
Hafif: 3-5 mmHorizontal Osteotomi + Setback
Orta-İleri: 5-10 mmCoronal-Splitting Genioplasti
Karmaşık / Çok Yönlüİşlem Süreci
Planlama: 3D Tomografi
Mental sinir lokasyonu, kemik kalınlığı ve asimetri 3D tomografiyle (CBCT) önceden belirlenir. Sanal cerrahi planlama geriletme miktarını milimetrik olarak hesaplar.
Genel Anestezi ve Ağız İçi Kesi
Yaklaşık 1.5-2 saat sürer. Alt dudak iç yüzünden 3 cm yatay kesi; dışarıda iz yoktur.
Kemik Düzenleme
Seçilen tekniğe göre kemik törpülenir ya da osteotomiyle kesilip geri alınır. Piezosurgery (ultrasonik kemik kesici) sinir koruma açısından tercih edilebilir.
Sabitleme ve Kapatma
Osteotomide titanyum mini plaka ve vidalarla tespit yapılır. M. mentalis kası doğru pozisyonda sütürlenerek çene çökmesi önlenir; mukoza eriyen dikişlerle kapatılır.
İyileşme Süreci
Destek bandı ilk hafta sonunda çıkar ve şişliğin yarısı iner; ağız içi dikişler kendiliğinden erir. Sosyal dönüş 2. haftada mümkündür, normal diyete 3-4. haftada kademeli geçilir, spora 4-6. haftada dönülür ve kemik kaynaması 6-8. haftada tamamlanır; şişliğin tamamı 3. ayda inerek sonucun büyük kısmı görünür hale gelir.
Riskler
Çene ucu geriletmenin başlıca riskleri alt dudak ve çene cildinde %3-5 oranında görülen geçici uyuşukluk, çene çökmesi (ptoz), asimetri ve ağız içi yaklaşıma bağlı %1-2 enfeksiyon riskidir. Uyuşukluğu olan hastaların çoğu 3 ayda tam düzelir ve kalıcı duyu kaybı %1'in altındadır; 3D planlama, coronal-splitting tekniği ve m. mentalis kapatımına gösterilen özen bu risklerin tamamını belirgin biçimde azaltır.
Geçici Uyuşukluk
Çene Çökmesi (Ptoz)
Asimetri
Enfeksiyon
Prof. Dr. Demirkan'ın Yaklaşımı
Çene geriletme, 3D tomografi olmadan planlanmaması gereken bir ameliyattır. Mental sinirin konumu, kemik kalınlığı ve mevcut asimetri önceden bilinmeden doğru bir geriletme miktarı belirlenemez.
Teknik seçimi protrusyon miktarına göre yapılır: hafif vakalarda törpüleme yeterliyken ileri vakalarda horizontal osteotomi ile segment geri alınır. Çok yönlü düzeltme gerektiğinde coronal-splitting yaklaşımı hem boyutu hem projeksiyonu aynı anda çözebilir.
Ameliyatın sonucunu en çok etkileyen adım, m. mentalis kasının kapatılmasıdır. Yanlış pozisyonda kapatılırsa çene altı çöker; bu adıma özellikle dikkat ederim.
Sıkça Sorulan Sorular
Dışarıda iz kalır mı?
Hayır. Tüm işlem ağız içinden yapılır; alt dudak iç mukozasında yaklaşık 3 cm kesi, dışarıdan görünmez.
Diş kapanışım değişir mi?
Hayır. Bu ameliyat yalnızca çene ucundaki kemiği etkiler; diş kapanışı (oklüzyon) değişmez. Alt dişler zaten üst dişlerin önündeyse (Sınıf III maloklüzyon) ortognatik cerrahi değerlendirmesi gerekir.
Öne çıkık çene ile mandibular prognati farkı nedir?
Sadece çene ucu segmenti öne çıkmışsa reduction genioplasti yeterlidir. Tüm alt çene kemiği öne çıkmışsa (prognati), kapsamlı ortognatik cerrahi gerekir.
Ne kadar geri alınabilir?
Tornpüleme (burring) ile 3-5 mm, horizontal osteotomi ile 5-10 mm geriletme mümkündür. Coronal-splitting tekniğiyle daha fazlası sağlanabilir.
İyileşme ne kadar sürer?
Sosyal dönüş 10-14 gün. Kemik kaynaması 6-8 hafta. Yumuşak gıda ilk 3 hafta. Spor 4-6 hafta sonra.
Alt dudak uyuşacak mı?
Mental sinir yakınında çalışıldığı için %3-5 oranında geçici uyuşukluk görülebilir. Kalıcı duyu kaybı %1 altındadır; 3D planlama ile risk daha da düşer.